DGA Izleme

Çevrim İçi veya Çevrim Dışı DGA İzleme: Sizin için Doğru Tercih Hangisi?

7 Ekim 2025

Güç trafoları, kamu hizmeti kurumlarının ve endüstriyel tesislerin beklenmedik arızalar nedeniyle kaybetme riskini göze alamayacağı önemli yatırımlardır. Trafo değişim maliyetlerinin çoğu zaman milyonlarla ifade edildiği ve bir kesintinin etkilerinin dalga dalga bütün ağa yayıldığı dikkate alındığında asıl soru, çözünmüş gazların izlenip izlenmeyeceği değil; en etkili şekilde nasıl izleneceğidir.

DGA izleme konusunda iki farklı yaklaşım vardır: çevrim dışı alınan numunelerin laboratuvarda analiz edildiği geleneksel yöntem ve sürekli çevrim içi izleme sistemleri. İki yöntem de kendine özgü avantajlar sunar ve farklı işletme gereksinimlerini karşılar. 

Bu farklılıkların anlaşılması, varlık yöneticilerinin kendi risk toleransları, bütçe kısıtlamaları ve bakım stratejileri doğrultusunda bilgiye dayalı kararlar olmasına olanak tanır.

 

Çevrim Dışı DGA İzleme Nasıl Çalışır?

Çevrim dışı DGA izleme, periyodik olarak yağ numuneleri alıp bunları laboratuvarda gaz kromatografisiyle analiz etmeye dayanır. Eğitimli teknisyenler, bir takvimde belirlenen aralıklarla (genellikle üç ayda bir, yılda iki kez veya yılda bir) trafolardan yağ numuneleri alır ve bu numuneleri ayrıntılı analiz için laboratuvarlara gönderir.

Laboratuvar süreci, yağ numunesinden çözünmüş gazları çıkarıp gaz kromatografisi sütunlarıyla birbirinden ayırmaya dayanır. Yaygın olarak kabul gören bu teknikle, arıza göstergesi olarak kullanılan hidrojen, metan, etan, etilen, asetilen, karbonmonoksit ve karbondioksit gibi farklı gazların mevcut olup olmadığı ve niceliği tespit edilebilir.

Laboratuvar analizleri; yüksek doğruluk seviyesi ve çok düşük gaz konsantrasyonlarını tespit etme imkanıyla kapsamlı veriler sağlar. Ortamın kontrollü olması, ölçüm koşullarının tutarlı olmasını ve verilerin onlarca yıllık geçmiş verilerle ilişkilendirilebilmesini mümkün kılar.

 

Çevrim İçi DGA İzleme Nasıl Çalışır?

Çevrim içi DGA izleme sistemleri, doğrudan trafo konservatör tanklarına veya yağ sirkülasyon sistemlerine bağlanır ve sürekli olarak gerçek zamanlı ölçümler sağlar. Bu sistemlerde ya otomatik kalibrasyon döngülü gaz kromatografisi ya da ikincil sensörlerle birlikte kızılötesi spektroskopi teknolojisi kullanılır.

Modern çevrim içi monitörler arıza göstergesi olarak kullanılan önemli gazları sürekli takip edebildiğinden, belirli aralıklarla numune alma yönteminin aksine günde birkaç kez veri noktaları oluşturabilir. Bu sürekli gözetim sayesinde, gelişmekte olan arızalar anında saptanabilir ve gaz üretim hızını gösteren eğilim bilgileri elde edilebilir.

SCADA ağlarına ve varlık yönetim platformlarına entegre edilebilen çevrim içi sistemler, gaz konsantrasyonları önceden belirlenen eşikleri aştığında otomatik uyarı verir. Bu bağlantı altyapısı, ham verileri bakım ekiplerinin eyleme geçirebileceği bilgilere dönüştürür.

 

Hangi Gazları İzlemelisiniz?

İzlenecek gazların nasıl seçileceği, izleme yaklaşımınıza ve işletme önceliklerinize bağlıdır. Laboratuvar analizlerinde genellikle tüm önemli arıza gazları ölçülürken çevrim içi monitörler en kritik göstergelere odaklanabilir.

Kapsamlı arıza tespiti için izlenmesi gerekenler arasında hidrojen (kısmi deşarj tespiti), asetilen (arklanma arızaları), etilen ve metan (termal arızalar), karbon monoksit (selüloz bozulması) ve nem içeriği (izolasyon durumu) yer alır. Bazı uygulamalarda ek tanılama kabiliyeti için karbondioksit ve etanın izlenmesi faydalıdır.

Kritik trafolar için genellikle çevrim içi çoklu gaz izleme gerekli görülürken, nispeten daha az kritik olan varlıklar için en ciddi arıza durumlarının tespit edilmesi amacıyla yalnızca hidrojen ve asetilenin izlenmesi yeterli olabilir. Dikkat edilmesi gereken nokta, varlığın kritiklik seviyesine ve risk toleransına uygun bir izleme sistemi seçmektir.

 

Her İki Yaklaşımın Önemli Avantajları Nelerdir?

Çevrim dışı izleme, laboratuvar kesinliğinde kapsamlı analizler sunması açısından çok başarılıdır. Kontrollü ortam sayesinde saha koşullarından kaynaklanan ölçüm belirsizlikleri ortadan kalkarken, eğitimli analistler Duval Üçgeni gibi kabul görmüş tanılama tekniklerini kullanarak ileri seviye çıkarımlarda bulunabilir.

Laboratuvar analizleri aynı zamanda nem içeriği, asitlik düzeyi, dielektrik bozulma dayanımı ve furanik bileşikler dahil olmak üzere ek yağ parametrelerinin ölçülmesine de olanak tanır. Bu kapsamlı değerlendirme, trafo sağlığına ilişkin çözünmüş gaz konsantrasyonlarının ötesine geçen eksiksiz bir tablo sunar.

Çevrim içi izleme, sürekli gözetim aracılığıyla arızaların anında tespit edilmesine imkan tanır. Gerçek zamanlı veriler sayesinde gelişmekte olan arızalara hızla yanıt verilebilir; eğilim analizleri ise periyodik alınan numunelerle fark edilemeyecek arıza ilerleme hızlarını ortaya çıkarır.

Çevrim içi izlemenin otomatik gerçekleşmesi, örnekleme hatalarını ortadan kaldırarak tutarlı ölçüm aralıkları sağlar. Kontrol sistemleriyle entegrasyon olanağı, anlık uyarıları ve kritik koşullara otomatik yanıt verilmesini mümkün kılar.

 

Maliyetler Karşılaştırıldığında Nasıl Bir Tablo Ortaya Çıkıyor?

Çevrim dışı izleme giderleri arasında yinelenen laboratuvar ücretleri, numune alımı için işçilik ücretleri ve olası arıza tespit gecikmeleri sonucunda yüksek maliyetli acil onarımlar yer alır. Tek bir numune alma işleminin maliyeti cüzi gibi gelse de büyük trafo filoları için yıllık izleme programlarının masrafları birikerek ciddi boyutlara ulaşır.

Çevrim içi izleme başlangıçta daha yüksek sermaye yatırımı gerektirir ancak sürekli laboratuvar ücreti ödemekten kurtulursunuz ve işçilik gereksinimleriniz azalır. Sürekli izleme kabiliyeti çoğu zaman yüksek maliyetli arızaları önleyerek kesintilerin azalması ve varlık ömrünün uzaması sonucunda başlangıçtaki yatırımı telafi eder.

Planlanmamış kesintilerin saatte yüz binlerce sterline mal olduğu kritik trafolar için çevrim içi izlemenin yatırım getirisi genellikle daha yüksektir. Gecikmeli arıza algılama riskinin kabul edilebilir sınırları aşmadığı daha az kritik varlıklar için çevrim dışı izleme makul görülebilir.

 

Arıza Tespiti Konusunda Hangi Yöntem Daha İyidir?

Her iki yöntemde de trafo arızaları etkili bir şekilde tespit edilebilir ancak zamanlama ve çözünürlük açısından tespit kabiliyetleri önemli farklılıklar gösterir. Çevrim dışı izleme ile planlı numune alma anındaki arızalar tespit edilebildiğinden, iki numune alma işlemi arasında hızla gelişebilecek arızalar yakalanamaz.

Çevrim içi izleme, hızlı gelişen arızaların tespiti konusunda rakipsizdir ve arızanın şiddetini ortaya koyan eğilim bilgileri sağlar. Sürekli veri toplama sayesinde, periyodik olarak alınan numunelerle tamamen gözden kaçabilecek geçici olaylar tespit edilebilir.

Ancak kapsamlı gaz analizi ve ek yağ parametreleriyle ilişkilendirilebilen sonuçlar sayesinde laboratuvar analizleri üstün tanılama kabiliyeti sunar. Tek başına gaz konsantrasyonlarına kıyasla birden fazla tanılama göstergesinin birlikte ele alınması çoğu zaman arızaların daha kesin şekilde tanımlanmasını sağlar.

 

İki Yöntemi Birlikte Kullanabilir miyiz?

Birçok kamu hizmeti kurumu ve endüstriyel tesis, çevrim içi izlemenin periyodik laboratuvar analizleriyle birleştirildiği hibrit yaklaşımlar kullanır. Çevrim içi sistemler sürekli gözetim ve anında arıza tespit olanağı sağlarken laboratuvar analizleri kapsamlı tanılama ve çevrim içi ölçümleri doğrulama kabiliyeti sağlar.

Bu entegre yaklaşım, arıza tespit kabiliyetini en üst düzeye çıkarmanın yanı sıra bilinçli kararlar alınabilmesi için gereken tanılama derinliğine sahip olunmasını sağlar. Çevrim içi izleme sistemleri, bir yandan sağlıklı trafolar için laboratuvar analizlerine yönelik numune alma sıklığını azaltırken diğer yandan bir arıza oluştuğunda ek numune alımını tetikleyebilir.

Hibrit yaklaşım aynı zamanda izleme sistemi arızalarının varlık korumasını tehlikeye atabileceği kritik uygulamalarda ek bir güvenlik katmanı sağlar. Laboratuvar analizi, çevrim içi ölçümleri doğrulayıp yedek tanılama kabiliyeti sağlayabilir.

 

Varlıklarınız için Doğru DGA Çözümünü Bulun

İster çevrim dışı analiz yöntemini ister çevrim içi sistemleri ya da hibrit bir yaklaşımı göz önünde bulunduruyor olun, Megger'in uzman çözümleri ihtiyaçlarınıza, risk profilinize ve bütçenize uygun bir izleme yaklaşımı bulmanıza yardımcı olur.

Hemen bir DGA fiyat teklifi isteyerek daha akıllı trafo sağlığı yönetimine giden yolda ilk adımızı atın.